Vai trò của người Hiệu trưởng

1. Hiệu trưởng là người lãnh đạo nhà trường, chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường.

a) Hiệu trưởng phải thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng theo điều lệ nhà trường.

b) Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm trước Đảng và Nhà nước về việc đảm bảo chất lượng giáo dục ở trường mình. Tuy có các phó Hiệu trưởng giúp việc và liên đới chịu trách nhiệm, nhưng Hiệu trưởng phải giữ vai trò thủ trưởng, thường xuyên nắm thông tin và có những quyết định kịp thời không để những hiện tượng thiếu trách nhiệm, phản sư phạm xảy ra hoặc tiếp diễn làm tổn hại đến chất lượng giáo dục thế hệ trẻ. Để đảm bảo trách nhiệm này, cần khẳng định cho Hiệu trưởng quyền đề bạt và đề nghị thay thế các phó Hiệu trưởng, quyền đề nghị đình chỉ công tác và thay thế các giáo viên, nhân viên không còn đủ các phẩm chất, năng lực làm công tác giáo dục.

2. Hiệu trưởng, nhà sư phạm mẫu mực, nhà giáo dục có tâm hồn

Người Hiệu trưởng phải là nhà giáo hết lóng yêu mến trẻ, sẵn sàng cống hiến trí tuệ và sức lực của mình cho việc đào tạo thế hệ trẻ của địa phương thành những người kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng.

Người Hiệu trưởng phải hiểu biết những cơ sở tâm lý học, giáo dục học, trực tiếp tham gia giáo dục một số học sinh và là người thầy giáo mẫu mực của học sinh trong nhà trường. Hiệu trưởng là người dạy tốt ít nhất là một môn học, có khả năng thực hiện mẫu mực các nhiệm vụ của một nhà giáo bộ môn.

Trình độ chuyên môn về khoa học giáo dục, lý luận và thực hành là rất cần thiết cho công tác quản lý trường học.

3. Hiệu trưởng, nhà hoạt động xã hội

Người Hiệu trưởng phải xây dựng mối quan hệ tốt với địa phương, trên cơ sở đó làm công tác vận động toàn xã hội tham gia sự nghiệp giáo dục. Một trong những phương tiện quan trọng để làm công việc này là bản thân người Hiệu trưởng tham gia vào công tác của địa phương. Hoạt động xã hội của Hiệu trưởng còn có ý nghĩa giáo dục tính tích cực xã hội cho học sinh rất nhiều. Hiệu trưởng cần động viên các thành viên của tập thể tham gia vào đời sống xã hội.

Nói chung, những người lãnh đạo nhà trường, nhất là ở nông thôn thường được mọi người biết đến như là những diễn giả, những cán bộ tuyên truyền, những thành viên tích cực của các tổ chức xã hội khác nhau. Nhờ đó, họ tạo ra những điều kiện thuận lợi cho công tác giáo dục toàn diện đối với thế hệ trẻ.

4. Hiệu trưởng, người tổ chức trong thực tiễn

Người Hiệu trưởng là người lãnh đạo cấp cơ sở trong sự nghiệp giáo dục, và càng ở cấp cơ sở thì chức năng tổ chức thực hiện càng phong phú. Hoạt động tổ chức về cơ bản là hoạt động với con người. Trong hoạt động với con người, những Hiệu trưởng giỏi thường có những đặc điểm sau đây :

a) Có đầu óc tổ chức : Đó là sự biết sắp đặt từng người vào vị trí thích hợp sao cho tận dụng và phát huy được năng lực cao nhất của họ. Một nhà lãnh đạo đã nói về sự khéo léo đặt người đúng việc như sau : "Chúng ta cần có một đại hợp tấu. Chúng ta phải xây dựng kinh nghiệm cho mình để có thể phân đúng các vai trong dàn hợp tấu để đối với người này thì giao cây đàn vĩ cầm đầy tình cảm, đối với người kia thì giao cây đàn tràm cuồng bão, đối với người khác thì giao que nhạc trưởng".

b) Có sự đồng cảm hay sự nhạy cảm về tổ chức : Đó là khả năng đặt địa vị của mình vào cương vị của người đối thoại, hiểu được thế giới nội tâm của họ, hiểu được khó khăn của họ, cùng rung cảm với họ, khiến họ có thể dễ dàng bộc lộ tâm tư với người lãnh đạo. Sự nhạy cảm về tổ chức còn thể hiện ở chỗ người lãnh đạo biết rõ người dưới quyền đang cần gì và chủ động giúp đỡ họ cả trước khi họ có sự yêu cầu.

c) Có sự khéo léo đối xử : thể hiện ở chỗ tìm được cách cư xử thích hợp với từng người, cách truyền thụ tế nhị kinh nghiệm và kiến thức của mình cho những người khác để họ có thể tiến hành công việc có kết quả hơn.

d) Có khả năng cảm hóa con người :  Đó là khả năng tác động tới con người bằng vốn hiểu biết, bằng sự nêu gương, bằng tình cảm chân thành nhân đạo, bằng ý chí và nghị lực của Hiệu trưởng. Đó là nghệ thuật lan truyền nghị lực và nhiệt tình của mình sang người khác. Đó còn là nghệ thuật phê bình đúng đắn và tinh thần tự phê bình nghiêm túc của Hiệu trưởng.

5. Hiệu trưởng, người nghiên cứu khoa học giáo dục 

Hiệu trưởng cần lôi cuốn các giáo viên đi vào nghiên cứu khoa học giáo dục. Bước thứ nhất là nghiên cứu, phân tích, phổ biến và áp dụng những kinh nghiệm giảng dạy, giáo dục của các đồng nghiệp tiên tiến ở trường mình và các trường bạn. Bước tiếp theo là cộng tác với các nhà khoa học của các Viện nghiên cứu, các trường đại học, trong việc thực nghiệm một số đề tài khoa học ở trẻ em. Người giáo viên trực tiếp tham gia công tác nghiên cứu khoa học sẽ cảm thấy công việc hàng ngày của mình bớt đơn điệu, có thêm sức hấp dẫn và thấy được niềm vui sáng tạo trong nghề nghiệp.